Kaarten van Eijckelenburgh, Alendall en Birckesteijn

Jonkheer David Godin, de drost van Maartensdijk had bij de verdeling van de Meent, de Birck en het Veen in 1646 in ieder van deze gebieden een te ontginnen strook toegewezen gekregen. In de Meent stond al van oudsher de hofstede Eijckelenburg, in het Veen ontstond de hofstede Alendall en in de Birck ontstond de hofstede Birckesteijn.

Inhoud


Eijckelenburg en Alendall 1659

Deze kaarten bevinden zich in de topografische atlas van het Utrechts Archief onder nummer 2177-3 en 2177. Ze zijn getekend door Dirk van Groenou, 'gesworen' landmeter in opdracht van van Jonkheer David Godin, drost van Maartensdijk. De kaart van Alendall is gedateerd op gedateerd op 2-12-1659, die van Eijckelenburg twee dagen later. De aanleiding tot deze opdracht is niet bekend, meestal ging het bij dit soort van opdrachten om een voorgenomen verkoop of de verdeling van een erfenis. Het kan in dit geval ook voor de sier geweest zijn.
De kaarten zijn van royaal formaat op dik papier en in kleur uitgevoerd. De detaillering is prachtig, met individuele bomen en lanen. Mooi is te zien hoe de Droststeeg er in die tijd uitgezien moet hebben. De bebouwing is weergegeven in vogelvlucht perspectief inclusief hooibergen en schuren. Op de kaart staat een lijst van alle percelen naar grootte en soort gebruik.


Eijckelenburg, Alendall en Birckesteijn 1670

Deze kaarten bevinden zich in het Utrechts Archief, in het archief van het Domkapittel onder nummer 914-1 (Eijckelenburg) en 914-2 (Alendall en Birckesteijn). Het zijn zwartwit kopieën van bovenstaande kaarten van Groenou, getekend door Bernard de Roy en gedateerd 1-4-1670. De opdrachtgever was deze maal Jonkheer Karel Godin, zoon van David Godin.
Als Bernard de Roy een kopie getekend heeft van een kaart van Birckesteijn dan moet daar ook een origineel van bestaan hebben. Hier is wel naar gespeurd, tot nu toe zonder resultaat.


Transcriptie van TA-2177-3 en Dom914-1 Eijckelenburg

Hieronder de transcriptie van de tekst en het overzicht links onder op de kaart. In het totaal komt de oppervlakte op ruim 30 morgen. Op basis van de Rijnlandse morgen van 8516 m² komt dit neer op ruim 25 ha. In vergelijkig met de gebruikelijke maat van ongeveer 16 morgen hebben we hier met een grote hofstede van doen.

      In Septemb. 1659. hebbe ick onders gesworen Landt
      meter ten versoeke van den Wel Ed. heere Jo r:
      David Godin, Drossaert van Mertensdijck etc:
      dese afgebeelde, hofstede en Landen genaemt
      Eijckelenburch gelegen onder Maren, gemeten
      en hebbe de selve int geheel, en ijder perceel beson
      der groot bevonden als met de letteren, A, B, C
      aengewesen wert,
                       D. v. groenou 4-12-1659

                                           Mar  Roe:
      A, Boulandt groot.....................1---582             Mar  roe
      B, Weijlandt groot....................2--- 20, de ½ wegh...0----34
      C, Weijlandt met den ½ heijgraeff.....4---  0, de ½ wegh...0----32
      D, Weijlandt met den ½ heijgraeff.....2---225, de ½ wegh...0----39
      E, Weijlandt met den ½ heijgraeff.....2---379
      F, de hoffstede, Bogaert, Bos, etc:...2---410, de ½ wegh...0---190
      G, Weijlandt met den ½ heijgraeff.....2---210, uts.........0---- 3
      H, Boulandt met de Wallen.............2---122, uts.........0--- 98
      I, Boulandt met de Wallen.............3---580, uts.........0---208
      K, Boulandt met de Wallen.............2---510, uts.........0---184
      L, Boulandt met de Wallen.............2---320, uts.........0---202
                             -------------------------   ---------------
                                  Summa--- 29---358,       Sa:-- 1---390
    
Op de kopie Dom914-1 van Bernard de Roy wordt het bovenstaande ongewijzigd overgenomen. Hij voegt linksonderaan de volgende aantekening toe.

      Aldus gecopieert bij mij ondergeß gesworen Lantmeter ten versoeke
      van Jo:r Carol Godin, Capiteijn van de Compagnie voetknegten, ten
      dienste der Domineerde[?] Nederlanden / js Utregt den 1 april 1670
                                   Bernard de Roy
                                     1670
    


Transcriptie van TA-2177 Alendall en Dom914-2 Alendall en Birckesteijn

Hieronder de transcriptie van de tekst en het overzicht rechtsonder op de kaart. In het totaal komt de oppervlakte op 16 morgen de gewone maat voor een hoeve. Op basis van de Rijnlandse morgen van 8516 m² komt dit neer op ruim 13 ha.

      In Septemb. 1659. hebbe ick onderss geswooren Landt
      meter ten versoeke van den Wel Ed: heere Jo r:
      David Godin, Drossaert van Mertensdijck etc: dese
      afgebeelde, hoffstede en Landen genaemt Alendall
      gelegen onder Maren, gemeten, en hebbe de selve
      int geheel, en ijder perceel besonder groot bevonden
      als met de letteren, A, B, C, aengewesen wert,
                                    D. v. groenou 2-12-1659

                                                    Mar:  Roe:
      A, t Birckenbosch, met de wallen en Slooten....2----521
      B, Heetvelt, Boulant, Wallen slooten etc:......2----583
      C, Heetvelt Boulandt en de wallen rondom.......3----220
      D, Boulant, Wijlant, Wallen slooten etc........3----129
      E, de Hoffstede bogaert, steegh, wallen etc:...1----410, den ½ wech...0----52
      F, Dries met sijn Wallen slooten etc:..........1----541, den ½ wech...0----61
                              -------------------------------         -------------
                                           Summa....15----504,       Sa:....0---113
    
Op de kopie Dom914-2 van Bernard de Roy wordt het bovenstaande ongewijzigd overgenomen bovenaan rechts op de kaart. De benedenste helft van deze kaart bevat een kopie van een tot nu toe niet gevonden kaart van de hoeve Birckesteijn met de volgende tekst en overzicht.

       Copie
      In Septemb. 1659. hebbe ick onderss gesworen Landtmeter
      ten versoeke van den Wel Ed: heere Jo r: David Godin, Drossaert
      van Meertensdijck etc: dese afgebeelde, hoffstede en Landen
      genaemt Birckesteijn gelegen onder Maeren, gemeten ende hebbe
      deselve int geheel, en ijder perceel besonder groot bevonden als met de
      letterens, A, B, C aengewesen wordt en was geteijckent D v Groenou 3-12-1659

                                                Mar  Roe:           Mar  roe:
      A  De hofstede, bogaert, wallen etc:.......1---243  de ½ wegh--0----39
      B  boulant met de wallen rontom............1--- 50  de ½ wegh--0----31
      C  boulant met de wallen en ½ steegh.......1---393
      D  boulant met de wallen en ½ steegh.......1---354
      E  boulant met de wallen en ½ steegh.......2---222
      F  boulant met de wallen en ½ steegh.......2---259
      G  boulant met de wallen en ½ steegh.......2---322
      H  heetvelt met de wallen en ½ steegh......2---343
      I  heetvelt met de wallen..................2---156
      K  heetvelt met de wallen............   ...1---468
      L  d'steegh met de wal aan de noortsijde...4---365  de ½ wegh..0----15
                                          --------------         -----------
                                          Summa 24---175     Somma   0----85
    
De Roy voegt rechts onderaan deze kaart de volgende aantekening toe.

      Aldus gecopieert bij mij ondergeß gesworen Lantmeter ten versoeke
      van Jo:r Carol Godin, Capiteijn van de Compagnie voetknegten,
      ten dienste der Domineerde[?] Nederlanden / js Utregt den 1 april 1670
                                   Bernard de Roy
                                     1670
    
De hostede Birckensteijn ligt qua grootte tussen Eijckelenburgh en Alendall in. Uit het voorgaande blijkt dat Dirk van Groenou op verzoek van David Godin in september de drie hofsteden verkende en dat hij pas in december van datzelfde jaar de kaarten heeft getekend. De kaart van Alendall is gedateerd op 2-12-1659, de kaart van Birckensteijn op 3-12 en de kaart van Eijckelenburg tenslotte op 4-12.


Verband met de ontginningskaart van 1646

Volgens de kaart van 1646 kreeg jonkheer David Godin in de Birck strook 7 toegewezen met een grootte van 24-153 (morgens-roeden). Dit komt redelijk overeen met de optelsom op de kaart van 1659. Op de kaart staat de hoeve Bircksteijn getekend en tot voor enkele jaren geleden stond hier nog steeds een boerderij die werd gesloopt en vervangen door een landhuis.

Volgens diezelfde kaart van 1646 kreeg David Godin in het Veen strook 5 toegewezen met een grootte van 15-515. Ook dit klopt aardig met de door van Groenou gegeven waarden. De hoeve Alendall zien we echter op de tiendkaart van 1751 van M. de Leeuw niet meer terug, er is sprake van een 'De geweesene Hofstede ALENDAL'. Wel is er in latere tijden op de Maarnse Eng sprake van een boerderij met de naam Arendal die ook het onderspit moest delven voor nieuwbouw van woningen. In latere tijden duikt op vrijwel exact dezelfde plek al het oude Alendall in het Veen de boerderij Breeschoten op. Deze boerderij werd gesloopt bij de realisatie van woningbouw in plan De Driesprong.


© Cultuurhistorische Commissie Maarn-Maarsbergen 2013